Fto wymyśloł ruletkã? Poczōntki ruletki
Pŏrã kōł, jedno miano, miasto, kere je na kōńcu zapisało.
Niy ma zapisu, fto wymyślōł ruletkã. Gra, jakŏ znōmy, pokazuje sie we Paryżu na kōńcu XVIII wieku i łōnczy kryncōne koło ze starszych gier z układym zakładōw ôd włoskich i angielskich gier na stole.
Przodki
Trzi starsze gry dały czyńści. Angielske koła E.O. («even-odd») z lŏt 40. XVIII wieku miały kryncōne koło ze czterdziestōma przegrōdkamisprzyntPrzegrōdkaJedna z 37 numerowanych przegrōdek na rotorze. Tyż: slot, miseczka.Czytej cŏłość → ze znakami E abo O i kulkōmsprzyntKulkaMało kulka puszczano po torze przeciwnie do rotora. Dzisiejsze kulki sōm z ivorine abo z teflōnu, 18–21 mm.Czytej cŏłość → ciepanōm przeciw niymu; zakŏzali je we 1745, a ludzie grali dalij. Roly-poly, starszo angielsko gra, była podobno. Włosko loteryjno gra biribi, kero podobno powstała we Genui kole 1750 i we Francyji była znano jako cavagnole, używała planszy z 70 numerami, na keryj grŏcze stawiali, i miecha, ze kerego losowali numer; wygrany numer ôddŏwoł 64 stawki razym z postawiōnōm (63 do 1), tōż bankier trzimoł 6 z kożdych 70 postawiōnych jednostekpieniōndzeJednostkaBazowo stawka, w keryj liczy system abo grŏcz. Progresyje ôpisuje sie w jednostkach, coby pasowały do kożdego stołu.Czytej cŏłość →, co dŏwało przewŏgã 8,57%. Casanova, kery w niã grŏł we latach 60. XVIII wieku, nazwoł jã grōm dlŏ szwindlerzy, a Francyjŏ jã zakŏzała we 1837. Prziniosła pomysł pola zakładōwsprzyntPole zakładōwWydrukowano siatka zakładōw na stole. Tyż: stōł, sukno.Czytej cŏłość → z numerami i wypłatōmpieniōndzeWypłataTo, co ôddŏwŏ wygrany zakłŏd, podŏwane jako „X do 1” na wiyrchu ôddanyj stawki.Czytej cŏłość → przi dłōgich szansach. Hoca, w kero grali na francuskim dworze we XVII wieku, miała trzidziyści numerōw i przewŏgã kasynamatymatykaPrzewŏga kasynaCzyńść kożdyj stawki, kerõ kasyno strzednio zatrzimuje: 2,70% w europejskij ruletce.Czytej cŏłość → ôpartõ na zarezerwowanych polach. Żŏdno z nich niy je ruletkōm; razym sōm jij ôjcami.
Hoca na francuskim dworze: trzidziyści numerōw, pola kasyna. Zakŏzŏł jã Ludwik XIV, a grali w niã dalij.
Biribi we Italiji i Francyji: plansza z numerami, numer losowany z miecha, dłōgie szanse.
Koła E.O. we angielskich dōmach gry: kryncōne koło, kulka, parzyste abo niyparzyste. Zakaz we 1745.
Paryż łōnczy koło z polym zakładōw z numerami. 0 i 00 to przegrōdki kasyna.
Gra z Palais-Royal, kero powieść Lablée (1801) ôpisuje we szczegōłach, co idzie poznać.
Kaj wymyślili ruletkã? We Paryżu, nojpōźnij we 1796
Powieść La Roulette, ou le Jour, kero napisoł Jaques Lablée, wydano we 1801 roku, ôpisuje koło we Palais-Royal z 1796 roku z numerami ôd 1 do 36, czerwōnymzakłŏdCzerwōneSzansa prosto na 18 czerwōnych numerōw. Po francusku: rouge.Czytej cŏłość → zerymkołoZeroJedyno zielōno przegrōdka, kerõ niy pokrywŏ żŏdno szansa prosto, tuzin ani kolumna; źrōdło przewŏgi kasyna. Tyż: pojedyncze zero, 0.Czytej cŏłość → i czŏrnymzakłŏdCzŏrneSzansa prosto na 18 czŏrnych numerōw. Po francusku: noir.Czytej cŏłość → podwōjnym zerymôdmianaPodwōjne zeroPrzegrōdka 00 na amerykańskim kole. Skuli nij przewŏga kasyna rośnie z 2,70% do 5,26%.Czytej cŏłość → zarezerwowanymi dlŏ kasyna i polym zakładōw z zakładami wnŏtrznymi i zewnyntrznymizakłŏdZakłŏd zewnyntrznyZakłŏd na polach dookoła siatki: tuziny, kolumny i szanse proste.Czytej cŏłość → tak kole takimi, jake sōm dzisiej. To piyrszy kōmpletny ôpis i to je już terŏźniyjszo gra. Palais-Royal bōł hazardowōm dzielnicōm Paryża, z licyncjōm i podatkiym, aż zakaz z 1837 wyciepnōł grã do niymieckich kurortōw.
Bad Homburg i kasyna w kurortachZakłady wnŏtrzne a zewnyntrzne w ruletce
Miano
Roulette po francusku znaczy „małe koło”. Słowo używali dlŏ inkszych gier z kołym, zanim sie przi tyj zadōmowiło: regulacyjŏ z 1758 roku dlŏ Nowyj Francyje, francuskij kolōnije nad Rzekōm Świyntego Wawrzyńca, zakazowała już „kości, hoca, faraōna i roulette”, jak podŏwŏ Shelley (1988), niy gŏdajōnc, jak ta ruletka wyglōndała. We wczesnych angielskich źrōdłach grã czasym nazywajōm „roulet” abo ôpisujōm jako „francuske E.O.”. Do lŏt 20. XIX wieku „roulette” znaczyło już we cŏłkij Europie jednõ akuratnõ grã.
Dwa zera
Piyrwotne paryske koła miały i 0, i 00, co dŏwało kasynu przewŏgã 5,26% na kole z 38 przegrōdkami. Koło z jednym zerym to bōł handlowy krok braci Blanc we Bad Homburgu we 1843, coby ściōngnōńć grŏczy ze kurortōw, kere z nimi sie biyły ô ludzi. Amerykańske koło trzimało ôba zera, bo gra prziszła do Ameryki przed tōm zmianōm i nikt tam niy mioł kōnkurynta do przebicio. Niykere wczesne amerykańske koła szły dalij: jedno pole zakładōw z XIX wieku miało ino numery ôd 1 do 28 i 0, 00 i ôrła, płaciło za jedyn numer 27 za 1, co dŏwało przewŏgã kasyna 12,90%, a na kolumnachzakłŏdKolumnaDwanŏście numerōw w jednyj piōnowyj kolumnie pola zakładōw, płaci 2:1.Czytej cŏłość → i farbach brało 9,68%. Długo niy przetrwało.
Czamu sie rozszyrzyła
Ruletka niy potrzebuje umiyjyntności, rozstrzigŏ sie co minutã i pozwŏlŏ wiela chcesz grŏczōm stawiać naroz przeciw kasynu, kere na dłōgo metã niy może przegrać. Dlŏ ôperatora to je idealno gra: gibko, prosto, skalowalno i dochodowo podug znanyj stopy. Dlŏ rzōndu je ôpodatkowano. Gra szła za pieniōndzami i licyncjami ze Paryża do Homburga, do Monako i wszandy.
Ruletka w Monte CarloZbieżność na dłōgo metã: prawo srogich liczb w ruletce
Co sie niy zmiyniło
Pole zakładōw, wypłaty (36/n − 1), stały porzōndek rundy i rola krupiyra sōm take same we ôpisie Lablée jak we dzisiejszyj transmisyji na żywo. Porzōndek numerōw na kole, deflektorysprzyntDeflektorJedna z kowŏlowych przeszkōd na skosie, kere rozciepujōm spadajōncõ kulkã. Tyż: kanoe, rōmb, kołek.Czytej cŏłość → i niske ściankisprzyntŚciankaKowŏlowo przegroda miyndzy dwiōma przegrōdkami na kole.Czytej cŏłość → to ulepszynia z XIX wieku przeciw grŏczōm, kerzi sie nauczyli ôbserwować kulkã. Jedno zero to jedyno zmiana, kero tykła szans, i poprawiła je.
Pytania
Robiōł eksperymynty z kryncōnymi kołami we latach 50. XVII wieku skuli inkszych powodōw. Przipisanie to tradycyjŏ, a niy dokumynt. Uwidź jego zajtã.
Z licyncjōm we Palais-Royal do 1837, potym zakazano do 1907, kej zaś pozwolili na kasyna we kurortach i miastach nad morzym.
Coby ciasno przeplatać farby i rozłożyć wysoke/niske i niyparzyste/parzyste. Akuratny porzōndek ustalili we XIX wieku i sie niy zmiyniōł.
Matymatyka na wesoło
Nojpiyrw sprōbuj je rozwiōnzać samymu. Kożde rozwiōnzanie je zwiniyte; rozwiń je, kej bydziesz chcieć.
Biribi za jedyn numer z 70 ôddŏwało 64 za 1, razym ze stawkōm: 63 do 1. Jako to przewŏga? Jakby dŏwało zakłŏd na dwa numery, jako wypłatapieniōndzeWypłataTo, co ôddŏwŏ wygrany zakłŏd, podŏwane jako „X do 1” na wiyrchu ôddanyj stawki.Czytej cŏłość → utrzimałaby ta samo przewŏgã?
Pokŏż rozwiōnzanie
Ôdpowiydź Przewŏga to je 6/70, to je 8,57%. Zakłŏd na dwa numery płaciłby 31 do 1, tōż liczba cŏłkowito.
Jedyn numer wygrywŏ rŏz na 70 losowań i płaci 63 jednostkipieniōndzeJednostkaBazowo stawka, w keryj liczy system abo grŏcz. Progresyje ôpisuje sie w jednostkach, coby pasowały do kożdego stołu.Czytej cŏłość →; w ôstałych 69 losowaniach traci sie 1: (63 − 69)/70 = −6/70, to je przewŏga 8,57%. Inakszyj gŏdajōnc, bank ôddŏwŏ 64 tam, kaj sprawiedliwo gramatymatykaSprawiedliwo graGra, w keryj żŏdno strōna niy mŏ przewŏgi: kożdy zakłŏd mŏ ôczekiwanõ wartość zero.Czytej cŏłość → ôddŏwałaby 70.
Zakłŏd na dwa numery, kery płaci x do 1, wygrywŏ dwa razy na 70 losowań: 2x wygranych jednostek kontra 68 przegranych, to je ôczekiwano wartośćmatymatykaÔczekiwano wartośćStrzedni wynik na zakłŏd na dłōgo metã. −1/37 stawki przi kożdym standardowym europejskim zakładzie.Czytej cŏłość → (2x − 68)/70. Weź 2x − 68 = −6: x = 31. To je zwrot 32 za 1, połowa z 64.
Wypłaty w biribi wychodzōm z regle 64/n za 1, a 64 dzieli sie na pōł bez reszty dlŏ 1, 2, 4, 8, 16 i 32 numerōw, tōż te zakłady wychodzōm w cŏłkich liczbach. 36 w ruletce dzieli sie bez 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18 i 36, co pasuje do pola zakładōwsprzyntPole zakładōwWydrukowano siatka zakładōw na stole. Tyż: stōł, sukno.Czytej cŏłość → z rzyndami po trzi.
70 numerōw biribi, poukłŏdanych w rzyndach, ôstawiało plac na sztyry zakłady na trzi numery. Wiela winien płacić zakłŏd na trzi numery podug regle, kero stoi za przewŏgōm 8,57% na jednym numerze? Wiela by kosztowały nojbliższe wypłaty w cŏłkich liczbach?
Pokŏż rozwiōnzanie
Ôdpowiydź 20⅓ do 1. Wypłata 20 do 1 by kosztowała 10%; wypłata 21 do 1 – 5,71%.
Regla z piyrwyjszego zadania: zakłŏd na n numerōw ôddŏwŏ 64/n za 1. Dlŏ trzech numerōw to je 64/3 = 21⅓ zwrotu, to je 20⅓ do 1, czego żŏdyn żetonpieniōndzeŻetonZnak, kery wŏży stało suma; kładzie sie go na pole zakładōw, coby postawić zakłŏd. Tyż: check.Czytej cŏłość → niy wypłaci.
Zakłŏd na trzi numery, kery płaci x do 1, wygrywŏ 3 razy na 70 losowań i przegrywŏ 67 razy: ôczekiwano wartość to je (3x − 67)/70. Przi 20 do 1: −7/70, to je 10%. Przi 21 do 1: −4/70, to je 5,71%.
Zaokrōglynie w dōł ô jedna trzecio jednostki kosztuje grŏcza prawie pōłtora pōnktu procyntowego; zaokrōglynie w gōrã ôddŏwŏ mu prawie trzi pōnkty. Trzidziyści szejś, z moc dzielnikami, ôszczyndzŏ ruletce tego wyboru przi kożdym zakładzie ôprōcz amerykańskigo zakładu na piyńć numerōw.
Koło z ôrłym z XIX wieku miało 31 przegrōdeksprzyntPrzegrōdkaJedna z 37 numerowanych przegrōdek na rotorze. Tyż: slot, miseczka.Czytej cŏłość →, ôd 1 do 28 plus 0, 00 i ôrła, i płaciło 27 za 1 za jedyn numer. Jego zakłady na kolumnãzakłŏdKolumnaDwanŏście numerōw w jednyj piōnowyj kolumnie pola zakładōw, płaci 2:1.Czytej cŏłość → i kolor kosztowały 9,68%. Wiela winien płacić, „za 1”, zakłŏd na sztyry numery, coby kosztowoł tela samo?
Pokŏż rozwiōnzanie
Ôdpowiydź 7 za 1, a to kosztuje 3/31 = 9,68%.
Zakłŏd, kery płaci X za 1, ôddŏwŏ przi wygranyj X jednostek, razym ze stawkōm. Zakłŏd na sztyry numery wygrywŏ 4 razy na 31, tōż ôddŏwŏ 4X jednostek na kożde 31 postawiōnych: ôczekiwano wartość to je (4X − 31)/31.
Przi 7 za 1 to je −3/31, to je 9,68%, tela samo co kolumny i kolory. Przi 8 za 1 byłoby to +1/31, przewŏga dlŏ grŏcza. Regla koła z ôrłym brzmiała tōż (28 − n)/n do 1: trzi przegrōdki kasyna na 31.
Chwila ôddychu
Angielske koło, włoske pole, francuske miano, dwa zera.
Źrōdła
- Lablée, J. La Roulette, ou le Jour.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Bollman, M. Mathematics of the Big Four Casino Table Games: Blackjack, Baccarat, Craps, & Roulette.
- Shelley, R. Roulette Wheel Study.
- Dictionnaire de l’Académie française, 4th ed.