Ruletka w Monte Carlo
Kasyno, kere zrobiło z malutkigo ksiynstwa dōm koła z jednym zerym.

Ôtwarte we 1863 pod wodzōm François Blanca, Casino de Monte-Carlo zrobiło z europejskigo koła sztandard kōntynyntu i dało ruletce jij nojbarzij znane anegdoty, ôd skrziwiōnego koła Jaggera po 26 czŏrnych z 1913.
Czamu Monako
We latach 50. XIX wieku Monako to była zbankrutowano skała z ksiyńciym, pałacym i bez przemysłu. We niymieckich państwach, kaj kwitły kasyna we kurortach, hazard robili niylegalnym. Ksiōnże Karol III dŏł kōncesyjõ na kasyno we 1856; piyrsze prōby niy wyszły, bo niy było kolei ani drōgi. François Blanc, kery rozsłowiōł Bad Homburg, kupiōł kōncesyjõ we 1863, zbudowoł Société des Bains de Mer, lobbowoł za kolejōm ze Nicei i nazwoł nowõ dzielnicã Monte Carlo na cześć ksiyńcia. Kasyno tak dokładnie utrzimowało państwo, iże we 1869 zniyśli podatek dochodowy i ôn sie nikej niy wrōciōł.
Pojedyncze zero jako regla
Blanc prziwiōz koło z jednym zerymkołoZeroJedyno zielōno przegrōdka, kerõ niy pokrywŏ żŏdno szansa prosto, tuzin ani kolumna; źrōdło przewŏgi kasyna. Tyż: pojedyncze zero, 0.Czytej cŏłość → ze Homburga. We Monte Carlo to niy była taktyka do bicio sie z kōnkuryncyjōm, ino sztandard: kożdy stōł, kożdego dnia. Grŏcze z cŏłkij Europy uczyli sie ruletki z Monte Carlo przi 2,70% i czekali tego samego wszandy indzij, beztoż podwōjne zeroôdmianaPodwōjne zeroPrzegrōdka 00 na amerykańskim kole. Skuli nij przewŏga kasyna rośnie z 2,70% do 5,26%.Czytej cŏłość → ôstało ino tam, kaj Monte Carlo niy ustawiło normy.
Piyrszo kōncesyjŏ na kasyno we Monako. Kōńczy sie porażkōm: niy ma drōgi, niy ma kolei, mało grŏczy.
François Blanc przejmuje kasyno. Powstŏwŏ Société des Bains de Mer.
Ôtwarcie kolei ze Nicei. Goście przijyżdżajōm cŏłkimi cugami.
Zniesiynie podatku dochodowego we Monako.
Joseph Jagger znŏjduje skrziwiynie kōł i wygrywŏ majōntek; kasyno przestawiŏ koła, potym je wymiyniŏ.
Charles Wells „rozbijŏ bank” pŏrã razy we pŏrã dni, skuli szczyńścio i systymu, kerego nikej niy wyjaśniōł.
26 czŏrnych po rzyndzie. Złudzynie grŏcza dostŏwŏ swoje drugie miano.
Casino de Monte-Carlo traci mōnopol na hazard na Riwierze, kej francuske kasyna zaś sie ôtwiyrajōm.
Rozbicie banku
Kożdy stōł do ruletki we Monte Carlo mioł rezerwã gotōwki, „bank”. Kej grŏcz wygrŏł wiyncyj, aniżeli miała rezerwa, stōł zakrywali czŏrnymzakłŏdCzŏrneSzansa prosto na 18 czŏrnych numerōw. Po francusku: noir.Czytej cŏłość → suknym, pokiel niy prziniyśli wiyncyj gotōwki: bank bōł „rozbity”. Dziŏło sie to regularnie i była to fest dobro reklama; to niy znaczyło, iże kasyno straciło pieniōndze, ino iże skōńczyła sie kasa jednego stołu. Charles Wells to zrobiōł pŏrã razy we 1891 skuli niyzwykłyj seryje, trefiōł do śpiywki z music-hallu i tyj samyj zimy straciōł nazŏd czyńść wygranyj.

Ôpowieści
Skrziwiōne kołolaboratoriumSkrziwiōne kołoKoło, w kerym fizyczne wady robiōm, iże niykere przegrōdki wypadajōm czyńścij niż 1/37. Rzadke, do wykrycio ino przi tysiōncach zapisanych spinōw.Czytej cŏłość → Josepha Jaggera (kole 1880), Wells (1891) i 26 czŏrnych (1913) – wszyjsko to sie stało sam, a kożdo mŏ swojã zajtã. Dziŏł reklamy kasyna, kery wyprzedzoł swoje czasy, dopilnowoł, coby kożdo z nich ôpisały londyńske gazety. Legynda ô placu, kaj wygrywali majōntki, sprzedała wiyncyj biletōw na cug aniżeli jakikolwiek uczciwy ôpis 2,70%.
Ruletka we Monte Carlo dzisiej
Kasyno dalij działŏ, a ruletka dalij je postrzodkiym głōwnego salōnu, z kołami z jednym zerym i francuskimi reglami (la partagereglaLa partageFrancusko regla: kej wypadnie zero, połowa stawki na szansie prostyj wrŏcŏ. Zmyńszŏ przewŏgã kasyna na tych zakładach do połowy, do 1,35%.Czytej cŏłość → abo en prisonreglaEn prisonFrancusko regla: kej wypadnie zero, szansa prosto ôstŏwŏ na nastympny spin, a niy przepadŏ. Zmyńszŏ przewŏgã kasyna na tych zakładach ô połowã.Czytej cŏłość → na szansach prostych). Société des Bains de Mer dalij je głōwnōm firmōm ksiynstwa. Metoda Monte Carlo we matymatyce, keryj miano dali Ulam i von Neumann we latach 40. XX wieku na cześć kasyna, napyndzŏ symulatory na tyj zajcie.
Pytania
Niy. Majōm zakaz ôd XIX wieku; kasyno było dlŏ gości.
Je zgodnie ôpisywano we niyskorszych relacyjach; włŏsne zapisy kasyna z tego czasu niy sōm publiczne. PrawdopodobiyństwomatymatykaPrawdopodobiyństwoSzansa wyniku, ôd 0 do 1 abo ôd 0% do 100%. Jedyn numer: 1/37 = 2,70%.Czytej cŏłość → sie zgŏdzŏ z tym, iże mogło sie to stać kajś we piyńdziesiōnt lŏt gry.
Ujek Stanisława Ulama sam grŏł; miano było kodowym słowym na losowe prōbkowanie we Projekcie Manhattan.
Chwila ôddychu

Bank rozbijali czynsto. Kasyno nikej niy było we strachu.
Źrōdła
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Barnhart, R. T. Beating the Wheel.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.