Ruletka w literaturze
Jak pisŏrze używajōm ruletki, coby gŏdać ô pieniōndzach, ôbsesyji i przipadku.

Ôd „Gracza” Dostojewskigo bez Klondike Jacka Londona po Casino Royale Fleminga ruletka w prozie je ô grŏczu, a niy ô kole. Nojlepsze z tych dzieł ôpisujōm złudzynie, przimus i system ôd postrzodka, tak akuratnie, jak żŏdne broszury ô strategijach nikej niy umiały.
Lablée, 1801
La Roulette, ou le Jour to powieść, w keryj akurat je piyrszy cŏłki ôpis gry: sale Palais-Royal, dwa zerakołoZeroJedyno zielōno przegrōdka, kerõ niy pokrywŏ żŏdno szansa prosto, tuzin ani kolumna; źrōdło przewŏgi kasyna. Tyż: pojedyncze zero, 0.Czytej cŏłość →, pole zakładōwsprzyntPole zakładōwWydrukowano siatka zakładōw na stole. Tyż: stōł, sukno.Czytej cŏłość →, wołanie krupiyrōwludzieKrupiyrFtoś, fto prowadzi grã przi stole z ruletkōm.Czytej cŏłość →. To piyrwotne źrōdło ô pochodzyniu ruletki i skoro nikt jij niy czytoł jako powieści, co chyba je sprawiedliwe.
Dostojewski, 1866
„Gracz” bōł podyktowany za 26 dni, coby dotrzimać ugody i spłacić hazardowe dugi z Wiesbaden i Homburga. Jego narrator, Aleksiej, je guwernerym w ruskim dōmu w „Roulettenburgu”, kery wygrŏwŏ fortuna przi stołach i traci jõ, a z niōm siebie, bez cŏłkõ ksiōnżkã. Ôpisy stołōw, systymōw, kerych używajōm grŏcze, pewności, iże seryjŏ musi sie skōńczyć, i tego, jak wygrana wyglōndŏ na wglōnd, to nojlepszy ôpis złudzynio grŏcza w jakijkolwiek gŏdce, napisany skoro piyńćdziesiōnt lŏt przed 26 czŏrnymizakłŏdCzŏrneSzansa prosto na 18 czŏrnych numerōw. Po francusku: noir.Czytej cŏłość → i sto lŏt przed behawioralnōm ekōnōmijōm.
Thackeray i uzdrowiska
„Targowisko prōżności” kōńczy sie scenōm z Becky Sharp przi stołach niymieckigo miasta-uzdrowiska, a rozdziŏł to ôstry szkic tego, fto siedzioł kole koła ruletki w latach 40. XIX wieku: zrujnowani, pełni nadzieje, znudzōni i zawodowcy. Thackeray to widzioł; Baden-Baden było na trasie kożdego angelskigo rajzyndra. „Dym” Turgieniewa (1867) dzieje sie w tych samych salach.

Jack London, 1912
„Shorty Dreams”, ôpowiadanie w Smoke Bellew, to jedyne zmyślōne dzieło, kere akuratnie ôddŏwŏ grŏcza, co wygrŏwŏ w ruletkã, bo tyn grŏcz niy używŏ systymu. Smoke Bellew, chop z San Francisco, kery zostoł szukŏczym złota na Klondike, siadŏ przi stole do ruletki w saloonie Elkhorn w Dawson i zaczynŏ wygrŏwać, noc po nocy, po 3 500 dolarōw naroz. Jego kamrat Shorty uznŏwŏ, iże to musi być sen. Hazardziści z Dawson, kerzi wiedzōm ôd „matymatycznych mōndrali z uczelni”, iże sama ruletka je jedynym systymym, zapisujōm notesy, kej prōbujōm rozszyfrować jego zakłady, i nic niy znŏjdujōm, bo Smoke specjalnie zmiyniŏ spusōb granio, roz przegrŏwŏ czterdziyści zakładōw z nojwyższōm stawkōm po kolei, coby zaciymnić ôbrŏz.
Dziesiyńć posiedzicieli gier w mieście skłŏdŏ na zapleczu bank za 10 000 dolarōw i zaprŏszŏ go, coby sprōbowoł go rozbić. Ôn go rozbijŏ za pōłtorej godziny. Kej majōm do wyboru: ôbniżyć limity do cynta abo zawrzić stoły, pytajōm, za wiela przedŏ system. Trzidziyści tysiyncy dolarōw, gŏdŏ, po trzi tysiōnce ôd kożdego, płatne we złotym prochu, i ôbiecuje, iże nikej wiyncyj niy zagrŏ tym w Dawson. Płacōm. Potym im pokazuje: kej kulkasprzyntKulkaMało kulka puszczano po torze przeciwnie do rotora. Dzisiejsze kulki sōm z ivorine abo z teflōnu, 18–21 mm.Czytej cŏłość → je wyciepniyntŏ, a 9 je naprzeciw krupiyra, wygrŏwŏ 26; naprzeciw 11 wychodzi podwōjne zeroôdmianaPodwōjne zeroPrzegrōdka 00 na amerykańskim kole. Skuli nij przewŏga kasyna rośnie z 2,70% do 5,26%.Czytej cŏłość →; naprzeciw podwōjnego zera – 32. „Niy dycki tak je, ale zwykle tak je.” Big Burke zastawiŏ koło, patrzi na nie, patrzi na piec kole stołu i kludzi. Koło je skrziwiōne ôd ciepła. To nikej niy bōł system; to było skrziwiōne kołolaboratoriumSkrziwiōne kołoKoło, w kerym fizyczne wady robiōm, iże niykere przegrōdki wypadajōm czyńścij niż 1/37. Rzadke, do wykrycio ino przi tysiōncach zapisanych spinōw.Czytej cŏłość → i czowiek, kery to zauwŏżōł.
London spyndziōł zima na Klondike w 1897–98 i znoł saloony. Ôpowiadanie to cŏłko lekcyjŏ granio z przewŏgōm kole piyńćdziesiōnt lŏt przed Thorpym: ôbserwuj, zapisuj, stawiej na sektorkołoSektorCiōngły łuk przegrōdek na kole, w ôdrōżniyniu ôd grupy na polu zakładōw.Czytej cŏłość →, zmiyniej wzōr, coby kasyno niy widziało tego, co ty widzisz, i przedej, zanim przeniesōm stōł. Joseph Jagger zrobiōł prawdziwõ rzecz w Monte Carlo kole 1880; wersyjŏ Londona je śmiyszniejszŏ, a wykłŏd hazardzistōw ô tym, czamu systymy niy mogōm fōngować, je tak akuratny jak wszyjsko na tyj zajcie.

Fleming, 1953
Casino Royale to przewŏżnie bakarat. Przi ruletce Bond stawiŏ na piyrsze dwa tuzinyzakłŏdTuzin1–12, 13–24 abo 25–36, płaci 2:1.Czytej cŏłość → po maksimum stołu, pokrywŏ dwie trzecie pola zakładōw, i w tyj scenie wygrŏwŏ szejś spinōw ze siedmiu; Fleming kŏże mu zauwŏżyć, iże żŏdyn spin niy mŏ nic do poprzednigo. „Strategije Jamesa Bonda”, przedŏwanyj w internecie, czyli układu na 19–36, six linezakłŏdSix lineSzejś numerōw w dwōch sōmsiednich rzyndach, płaci 5:1. Po francusku: sixain.Czytej cŏłość → 13–18 i zero, niy ma w tyj powieści ani w żŏdnyj ze sprawdzōnych bez nŏs ksiōnżek Fleminga; niy wiadomo, fto piyrszy dŏł jij miano Bonda. Ôba zakłady kosztujōm 2,70% na kole z jednym zerym. Dział Strategije mŏ arytmetykã.

Literatura faktu
The Eudaemonic Pie Thomasa Bassa (1985) ôpowiadŏ historyjõ kōmputrōw w szczewikach i je nojlepszōm ksiōnżkōm ô fizyce ruletki dlŏ zwykłego czytelnika. Richard Epstein i Stewart Ethier napisali poważnõ matymatykã. Beating the Wheel Russella Barnharta (1992) zbiyrŏ historyjõ granio na skrziwiyniu koła. Nikt niy napisoł czytelnyj ksiōnżki ô tym, czamu systymy zawodzōm, bo to sie miyści na jednyj zajcie, kerõ mŏ ta zajta.
Lablée. Ôpisano gra.
Puszkin. System jako szaleństwo (przi faraonie).
Thackeray. Towarzistwo kasyn w uzdrowiskach.
Dostojewski. Ôstateczny hazardzista.
Piosnka: „Czowiek, kery rozbiōł bank w Monte Carlo”.
London. Smoke pobijŏ skrziwiōne koło w Dawson i przedŏwŏ „system”.
Fleming. Bond stawiŏ na dwa tuziny.
Bass; Barnhart. Literatura faktu ô pobijaniu koła.
Ethier. Matymatyka, cŏłko.
Co wiy fikcyjŏ
Iże system je spusobym na czucie kōntroli. Iże wygrana wyglōndŏ na wiedza. Iże seryjŏ, kero niy może trwać, trwŏ. Iże jedyny grŏcz, kery naprŏwdã wygrŏwŏ, to tyn, kery znŏd cosik niy tak z kołym, i iże powinien gibko przedać. Iże stōł je placym, kaj postać pokazuje, fto to je, kej wynik ôd nij niy zależy. Matymatyka gŏdŏ to samo liczbami; pisŏrze powieści pedzieli to piyrsi.
Pytania
„Gracza”. Je krōtki i ôbyjmuje cŏłki tymat.
We srogij mierze. Swoje straty Dostojewskigo, jego stynografka (z kerōm sie ôżyniōł) i uzdrowiskowe tło – wszyjsko sam je.
Niy. W Casino Royale Bond stawiŏ na dwa tuziny. Układ na 19–36, 13–18 i zero dostoł jego miano niyskorzij i ôd kogoś inkszego.
Ja. Skrziwiōne abo przechylōne koło to akuratnie to, czego użōł Jagger w Monte Carlo, a dział Laboratorium klaruje, jak je wykryć. Trzidziyści tysiyncy dolarōw to zmyślōno czyńść.
Chwila ôddychu

Pisŏrze wiedzieli. Im tyż to niy pomogło.
Źrōdła
- Lablée, J. La Roulette, ou le Jour.
- London, J. Smoke Bellew.
- Bass, T. A. The Eudaemonic Pie.
- Barnhart, R. T. Beating the Wheel.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.